Δεν είσαι Οικονομικά Αδύναμος Τυχαία – είσαι Οικονομικά Αναλφάβητος, Πολιτικά Αδιάφορος

Δεν είσαι Οικονομικά Αδύναμος Τυχαία – είσαι Οικονομικά Αναλφάβητος, Πολιτικά Αδιάφορος

Η δημοκρατία δεν είναι μόνο η κάλπη. Οι πολίτες έπρεπε να είναι ένα ενωμένο “κόμμα”, μια ισχυρή παράταξη απέναντι στα κόμματα

Συνηθίζουμε να αντιμετωπίζουμε τη δημοκρατία ως μια διαδικασία που ολοκληρώνεται την ημέρα των εκλογών. Οι πολίτες ψηφίζουν, αναδεικνύουν τους εκπροσώπους τους και στη συνέχεια επιστρέφουν στην καθημερινότητά τους, θεωρώντας πως το δημοκρατικό τους καθήκον έχει εκπληρωθεί. Στην πραγματικότητα, όμως, η δημοκρατία ξεκινά από το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι, αλλά δεν ολοκληρώνεται εκεί.

Η οικονομική αδυναμία της πλειονότητας των πολιτών είναι ένδειξη ελλείμματος δημοκρατίας

Ο απώτερος σκοπός της δημοκρατίας δεν είναι η διεξαγωγή εκλογών. Είναι η εξυπηρέτηση των συμφερόντων της πλειονότητας των πολιτών. Οι εκλογές αποτελούν απλώς το εργαλείο μέσω του οποίου οι πολίτες επιλέγουν αυτούς που θα διαχειριστούν τις δημόσιες υποθέσεις. Αν όμως το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας δεν βελτιώνει τη ζωή της πλειοψηφίας, αν οι θεσμοί δεν λειτουργούν προς όφελος των πολλών και αν η εξουσία υπηρετεί μια μικρή ομάδα προνομιούχων, τότε η ουσία της δημοκρατίας έχει χαθεί, ακόμη κι αν οι εκλογές διεξάγονται κανονικά. Αν εργάζεσαι σκληρά αλλά δεν μπορείς να έχεις ένα ποιοτικό επίπεδο ζωής, αν πληρώνεις πολλούς άμεσους και έμμεσους φόρους, αλλά έχεις ελάχιστα ανταποδοτικά οφέλη, όλα αυτά είναι ενδείξεις πως μάλλον δεν ζεις σε μια δημοκρατία. Μια επιτυχημένη δημοκρατία σημαίνει και οικονομική ανάπτυξη για την πλειοψηφία του πληθυσμού. 

Αν οι εκλογές από μόνες τους αρκούσαν για να χαρακτηρίσουν ένα κράτος ως δημοκρατικό, τότε θα έπρεπε να θεωρούμε δημοκρατικές όλες τις χώρες που διεξάγουν εκλογές. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Υπάρχουν χώρες όπου οι πολίτες ψηφίζουν, αλλά η ελευθερία του Τύπου περιορίζεται, η δικαιοσύνη επηρεάζεται από την εκτελεστική εξουσία και οι θεσμοί λειτουργούν επιλεκτικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι εκλογές αποτελούν περισσότερο μια τυπική διαδικασία παρά απόδειξη ουσιαστικής δημοκρατίας. Δείτε το παράδειγμα της Τουρκίας. Έχουν εκλογές, αλλά δεν έχουν δημοκρατία, ισονομία, δικαιοσύνη, οικονομική ευημερία.  

Πως αποκτάς δημοκρατία η οποία εξυπηρετεί τα συμφέροντα σου

Η πραγματική δημοκρατία απαιτεί ενεργούς πολίτες. Πολίτες που ενημερώνονται, αξιολογούν δεδομένα, αμφισβητούν την εξουσία όταν χρειάζεται και συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο. Πολίτες που δεν αρκούνται σε συνθήματα, κομματικές ταυτότητες και επικοινωνιακά τεχνάσματα, αλλά εξετάζουν αν οι κυβερνητικές πολιτικές παράγουν απτά αποτελέσματα για την κοινωνία.

Σε αυτό το σημείο καθοριστικό ρόλο παίζει και ο οικονομικός αλφαβητισμός. Η ποιότητα ζωής των πολιτών εξαρτάται άμεσα από οικονομικές αποφάσεις που αφορούν τη φορολογία, το δημόσιο χρέος, τις επενδύσεις, την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη λειτουργία της αγοράς. Ένας πολίτης που δεν κατανοεί βασικές οικονομικές έννοιες είναι ευκολότερο να παραπλανηθεί από εύηχα συνθήματα και υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα.

Οι πολίτες είναι “κόμμα”, είναι μια παράταξη απέναντι στα κόμματα. 

Ταυτόχρονα, οι πολίτες πρέπει να αντιληφθούν ότι δεν αποτελούν αντίπαλα στρατόπεδα μεταξύ τους. Η μεγαλύτερη παγίδα των σύγχρονων πολιτικών συστημάτων είναι η μετατροπή της πολιτικής σε ποδοσφαιρικό αγώνα. Οι πολίτες χωρίζονται σε κομματικά στρατόπεδα και καταλήγουν να υπερασπίζονται τις επιλογές της δικής τους παράταξης ακόμη και όταν αυτές στρέφονται εναντίον των συμφερόντων τους.

Στην πραγματικότητα, η οικογένειά μας δεν είναι τα κόμματα. Η οικογένειά μας είναι οι συμπολίτες μας. Είναι η κοινωνία μέσα στην οποία ζούμε, εργαζόμαστε, δημιουργούμε και μεγαλώνουμε τα παιδιά μας. Τα κόμματα είναι εργαλεία της δημοκρατίας, όχι ο σκοπός της. Υπάρχουν για να υπηρετούν τους πολίτες και όχι οι πολίτες για να υπηρετούν τα κόμματα.

Όταν μια κυβέρνηση ή ένα πολιτικό κόμμα λειτουργεί αντιθεσμικά, αντιδημοκρατικά ή ακόμη και παράνομα, οι συνέπειες δεν περιορίζονται στους πολιτικούς του αντιπάλους. Ζημιώνεται το σύνολο της κοινωνίας. Ζημιώνονται ακόμη και εκείνοι που επιλέγουν να κάνουν «τα στραβά μάτια», επειδή πιστεύουν ότι η αποκάλυψη ή η αντιμετώπιση ενός προβλήματος θα βλάψει το κόμμα που υποστηρίζουν.

Η ιστορία έχει αποδείξει ότι η ανοχή στη διαφθορά, στην αυθαιρεσία και στην υπονόμευση των θεσμών δεν προστατεύει κανέναν. Μπορεί προσωρινά να ωφελήσει μια πολιτική ομάδα ή ορισμένα πρόσωπα, αλλά μακροπρόθεσμα αποδυναμώνει το κράτος, περιορίζει τις ευκαιρίες, αυξάνει τις ανισότητες και μειώνει την ευημερία όλων των πολιτών.

Ίσως, λοιπόν, ο απλούστερος τρόπος για να αξιολογήσει κανείς την ποιότητα μιας δημοκρατίας είναι να θέσει ένα απλό ερώτημα: Εξυπηρετούνται από αυτήν τα συμφέροντα της πλειονότητας των πολιτών;

Αν η απάντηση είναι ναι, τότε η δημοκρατία λειτουργεί, έστω και με ατέλειες. Αν όμως η απάντηση είναι όχι, αν οι θεσμοί λειτουργούν επιλεκτικά, αν οι πολίτες βλέπουν διαρκώς το βιοτικό τους επίπεδο να υποχωρεί, αν η εξουσία λογοδοτεί περισσότερο στα κόμματα, στα συμφέροντα ή στις ελίτ παρά στην κοινωνία, τότε οφείλουμε να αναρωτηθούμε πόσο δημοκρατικό είναι πραγματικά το σύστημα μέσα στο οποίο ζούμε.Η δημοκρατία δεν είναι μια κάλπη. Δεν είναι μια εκλογική διαδικασία κάθε τέσσερα χρόνια. Η δημοκρατία είναι ένα διαρκές κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ πολιτών και εξουσίας. Και η αξία της κρίνεται όχι μόνο από το πόσο συχνά ψηφίζουμε, αλλά από το κατά πόσο η πολιτεία υπηρετεί το κοινό συμφέρον της πλειοψηφίας των πολιτών.

Σχετικά με τον αρθρογράφο:

Ο Μάκης Κεβρεκίδης έχει σπουδάσει Επικοινωνία στις Ηνωμένες Πολιτείες και εργάζεται στο τμήμα marketing αμερικανικής εταιρείας που δραστηριοποιείται διεθνώς στον τομέα της αεροναυπηγικής

Μάκης Κεβρεκίδης On “X”     ////    On “Facebook”