Κυβέρνηση Νύχτας: το 76% των Τροπολογιών Κατατίθεται στη Βουλή μεταξύ 9:00 μμ και 1:00 πμ

Πηγή: ΚΕΦΙΜ: https://kefim.org/wp-content/uploads/2026/06/PB_No9_26_Tropologies.pdf

Βασικά Συμπεράσματα:

Θετικές εξελίξεις

• Ο συνολικός αριθμός των τροπολογιών ακολουθεί σταθερά πτωτική πορεία από το 2021 και μετά, φτάνοντας το 2025 στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δωδεκαετίας, με μόλις 43 ψηφισμένες τροπολογίες.
• Μετά την κορύφωση του 2021, ο συνολικός αριθμός άρθρων που ψηφίζονται μέσω τροπολογιών μειώνεται συνεχώς, υποχωρώντας το 2025 στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2015.
• Οι εκπρόθεσμες τροπολογίες με σφραγίδα της Βουλής έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. Από το 2022 και μετά το φαινόμενο περιορίζεται σε οριακά επίπεδα, σε αντίθεση με την προηγούμενη δεκαετία.
• Το 2026 καταγράφεται η πρώτη αξιοσημείωτη υποχώρηση των νυχτερινών καταθέσεων μετά την εκρηκτική αύξηση της περιόδου 2021-2025.Οι τροπολογίες που κατατέθηκαν μετά τις 21:00 μειώθηκαν στο 60%, από το ιστορικό υψηλό 76,8% του 2024.
• Οι καταθέσεις μετά τις 22:00 περιορίστηκαν το 2026 στο 35%, σημαντικά χαμηλότερα από τα επίπεδα του 2023 και του 2024, όταν ξεπερνούσαν το 50% του συνόλου.

Αρνητικές εξελίξεις

• Παρά τη σημαντική μείωση του αριθμού των τροπολογιών, κάθε τροπολογία περιλαμβάνει πλέον σημαντικά περισσότερα άρθρα. Το 2025 αντιστοιχούσαν σχεδόν 4 άρθρα ανά τροπολογία, διπλάσια σε σχέση με το 2019, γεγονός που υποδηλώνει αυξανόμενη χρήση ερανιστικών τροπολογιών.
• Από το 2021 και μετά καταγράφεται θεαματική μετατόπιση της κατάθεσης τροπολογιών τις νυχτερινές ώρες. Ενώ πριν το 2020 μόλις το 2%-12% των τροπολογιών κατατίθεντο μετά τις 21:00, το ποσοστό αυτό εκτινάχθηκε στο 35,8% το 2021 και ξεπέρασε το 70% την περίοδο 2023- 2025.
• Το 2023 και το 2024 περισσότερες από τις μισές τροπολογίες κατατέθηκαν μετά τις 22:00 το βράδυ, μια πρακτική χωρίς προηγούμενο στην υπό εξέταση περίοδο.
• Η κατάθεση τροπολογιών μία ημέρα πριν από την ψήφισή τους μεταφέρθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου στις νυχτερινές ώρες. Το 2024 σχεδόν 9 στις 10 τέτοιες τροπολογίες (88,9%) κατατέθηκαν μετά τις 21:00, μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες.
• Το 2026, παρά τη μερική αποκλιμάκωση στο σύνολο των τροπολογιών, οι τροπολογίες που κατατίθενται μία ημέρα πριν από την ψήφισή τους παραμένουν σχεδόν αποκλειστικά νυχτερινό φαινόμενο, καθώς το 88,9% κατατέθηκε μετά τις 21:00.
• Τα στοιχεία δείχνουν ότι η κατάργηση των τροπολογιών που κατατίθενται την ίδια ημέρα που ψηφίζονται δεν συνοδεύτηκε από ουσιαστική αύξηση του χρόνου κοινοβουλευτικής επεξεργασίας. Η πρακτική μετατόπισε την κατάθεση χρονικά λίγες ώρες νωρίτερα, αργά το προηγούμενο βράδυ, με την ψήφισή τους να ξεκινάει το επόμενο πρωί.
• Στην παρούσα Βουλή (Ιούλιος 2023 – Μάιος 2026), το 76% των τροπολογιών κατατέθηκε μεταξύ 21:00 και 01:00, ενώ περισσότερες από τις μισές (52%) κατατέθηκαν στο δίωρο 22:00– 23:59.
• Το πρόβλημα είναι ακόμη εντονότερο στις τροπολογίες τελευταίας στιγμής, καθώς στην παρούσα Βουλή το 81% των τροπολογιών που κατατέθηκαν μόλις μία ημέρα πριν από την ψήφισή τους εισήχθησαν στη Βουλή μεταξύ 21:00 και 01:00 τα ξημερώματα.
• Ο δείκτης θεωρητικά διαθέσιμου χρόνου επεξεργασίας, ο οποίος συνεκτιμά τον χρόνο από την κατάθεση έως την ψήφιση και τον όγκο των προς εξέταση ρυθμίσεων, επιδεινώθηκε απότομα το 2016 και συνέχισε να υποχωρεί έως το 2021. Παρά τη σταδιακή ανάκαμψη των τελευταίων ετών, το 2026 το θεωρητικό χρονικό περιθώριο αντιστοιχεί σε περίπου 11 ώρες ανά άρθρο τροπολογίας.

Εισαγωγή: Οι τροπολογίες στην Ελλάδα

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της νομοθετικής διαδικασίας στην Ελλάδα αποτελεί η νομοθέτηση μέσω τροπολογιών, δηλαδή, η πρόταση για την τροποποίηση ή την αναδιαμόρφωση άρθρου που περιλαμβάνεται σε νομοσχέδιο ή πρόταση νόμου. Τα προβλήματα αυτά αφορούν κυρίως τη διαδικασία νομοθέτησης, καθώς οι τροπολογίες υπόκεινται σε ένα ρυθμιστικό πλαίσιο λιγότερων ελέγχων, δηλαδή, δεν περιλαμβάνονται από την αρχή στο νομοσχέδιο, δεν μπαίνουν σε προκοινοβουλευτική δημόσια διαβούλευση, εμφανίζονται τελευταία στιγμή πριν την ψήφιση, δεν έχουν την απαραίτητη τεκμηρίωση και την εκτίμηση κόστους από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ), και είναι συχνά άσχετες με το κύριο αντικείμενο του νόμου. Με άλλα λόγια, μέσω της νομοθέτησης με τροπολογίες παρακάμπτονται οι διαδικασίες της καλής νομοθέτησης και παραβλέπονται οι συνταγματικές προβλέψεις.

Ο περιορισμός των τροπολογιών αποτελεί ένα πάγιο αίτημα στο πεδίο της καλής νομοθέτησης και η μακροχρόνια τάση στις μετρήσεις όγκου των ψηφισμένων τροπολογιών στην Ελληνική Βουλή επιβεβαιώνει την καθοδική τάση. Ο συνολικός αριθμός των τροπολογιών βαίνει μειούμενος από το 2017, με απολύτως καθοδική τάση από το 2021 μέχρι το ιστορικό χαμηλό του 2025, όπου ψηφίστηκαν μόλις 43 τροπολογίες. Την ίδια μειούμενη τάση ακολουθεί και ο δείκτης αριθμός των τροπολογιών ανά νόμο.

Ολόκληρη η έρευνα στο ΚΕΦΙΜ: https://kefim.org/wp-content/uploads/2026/06/PB_No9_26_Tropologies.pdf